युद्ध लढताहेत मुली

युद्ध लढताहेत मुली

युद्ध लढताहेत मुली

गर्भात येण्याआधीपासून ते 
जन्मास येईपर्यंत
जन्म घेतल्यापासून ते 
मरून जाईपर्यंत
युद्ध लढताहेत मुली

खरेतर त्या
लढू इच्छित नाहीत कुठले युद्ध
त्यांना जिंकायचे नाहीयेत गड
नाहीत जिंकायच्या सत्ता
नाहीच जिंकायचेत इंद्रप्रस्थ
ते लढू इच्छित नाहीत
कुठले कुरूक्षेत्र
कुरूक्षेत्र हे तर थोपले गेलेय त्यांच्यावर लादले गेलेय
त्या गांडीव धनुष्याशिवाय,
रथाशिवाय,
सुरक्षाकवचाशिवाय,
सारथीशिवाय
कुरूक्षेत्रावर आहेत प्रत्येकक्षणी
कुठल्याही लक्ष्याविना
कुठल्याही लाभाविना
त्या युद्धभूमीवर आहेत
कारण श्वास घेऊ शकतील दोन क्षण
पाहू शकतील आकाश
जगू तरी शकतील
पण कुणी जगू तरी द्यावे त्यांना
जगण्यासारखे
त्या निरंतर लढताहेत
थोपलेली युद्धे

राहीला असेल दंडक कोणे एके काळी की रात्री युद्ध लढणे हे निषिद्ध असते,
मुलींसाठी मात्र
प्रत्येक क्षण युद्ध आहे
प्रत्येक काळ युद्ध आहे
प्रत्येक पळ युद्ध आहे
प्रहर युद्ध आहे
दिवस युद्ध आहे
आणि रात्र मोठे युद्ध आहे
मोठे धोके स्पष्ट आहेत
रात्रीच्या मौनात

युद्ध लढताहेत मुली
गीतेशिवाय
कृष्णाशिवाय
आणि द्वंद्व आहे की 
पराभूत करतेय त्यांना
युद्धांच्या द्वंद्वापेक्षा मोठे आहे
स्त्रीचे द्वंद्व
अर्जुनापेक्षा मोठे आहेत
द्रौपदींचे द्वंद्व
त्या हाका मारताहेत कान्हाला
की स्त्रीयुद्धांच्या बाबतीतसुद्धा
एखादी गीता सांगितली असती तर
द्रौपदीलाच ऐकवले असते थोडेफार गीताज्ञान...की युद्ध लढ द्रौपदी
ओळख स्वजनांना,
नातलग आणि दुर्जन
तू शरीर नाहीयेस द्रौपदी

हद्द झाली ना कान्हा?
ज्या राष्ट्रात पावलोपावली बसलेत
प्रवचनकार
हे सांगत की माणूस
देह नव्हे आत्मा आहे
त्या राष्ट्राच्या मतीवर दैहिक सौंदर्याचा कब्जा आहे आणि 
श्वासांमधून कुबट वास पाझरत आहे

हद्द झाली ना कान्हा?
की गीतामय तुझ्या या देशात
मुलीला शरीर वाचविण्यासाठी
युद्धे लढावी लागतायत.

मराठी अनुवाद
भरत यादव
Bharat Yadav 

मूळ हिंदी कविता

युद्ध लड़ रही हैं लड़कियां

कोख में आने से जन्मने तक
जन्म लेने ने मर जाने तक
युद्ध लड़ रही है लड़कियां

हालांकि वे
नही लड़नी  चाहती कोई युद्व
उन्हें नही जीतने गढ़
नही जीतने निजाम
नही ही जीतने इंद्रप्रस्थ
वे नही लड़ना चाहती कोई कुरुक्षेत्र
कुरुक्षेत्र हैं कि थोप दिए गए हैं उनपर
लाद दिये गए हैं 
वे बिना गांडीव, बिना रथ, बिना कवच, बिना सारथी
कुरुक्षेत्र में हैं हर समय
बिना किसी लक्ष्य
बिना किसी लोभ
वे युद्धक्षेत्र में हैं
कि सांस ले सकें दो पल
देख सकें आकाश
जी ही सकें
कि कोई जीने दे उन्हे
जीने जैसा
वे निरन्तर लड़ रही हैं
थोपे हुए युद्ध

रहा होगा ये नियम किन्ही समयों में
की निषिद्ध है रात में युद्ध लड़ना 
लड़कियों के लिए मगर
हर समय युद्ध है
हर काल युद्ध है
पल युद्ध है, पहर युद्ध है,
दिन युद्ध है, 
और रात बड़ा युद्ध है
बड़े खतरे आसन्न हैं रात की चुप्पी में

युद्ध लड़ रही हैं लडकियां
बिना गीता के
बिना कृष्ण के
और द्वंद्व हैं कि पस्त किये जाते हैं उन्हे
युद्धों के द्वंद्व से बड़े है
स्त्री के द्वंद्व
अर्जुन से बड़े हैं
द्रोपदियों के द्वंद्व
वे पुकारती है कान्हा को
कि स्त्री युद्धों के संदर्भ में भी
कोई तो गीता कही होती
द्रोपदी को ही सुनाते कोई गीता ज्ञान
कि युद्ध लड़ो द्रोपदी
पहचानो स्वजन, परिजन औऱ दुर्जन
तुम देह नही हो द्रोपदी

हद है ना कान्हा
जिस मुल्क में पग पग बैठे है व्याख्याता
यह बताते हुए
कि मनुष्य देह नही आत्मा है
उस मुल्क की मति पर देह का लावण्य हावी है
और साँसों से सड़ांध रिस रही है

हद है ना कान्हा
कि गीता वाले तुम्हारे इस मुल्क में
लड़की को देह बचाने के लिए 
युद्ध लड़ने पड़ते हैं

©वीरेंदर भाटिया
 Virender Bhatia 
टिप्पणी पोस्ट करा (0)
थोडे नवीन जरा जुने